Persoonsgerichte psychotherapie

 

Door Thijs Bollen, contact via mail

 

De cliënt bouwt zelf

Ik geef (momenteel via Skype (zie onder)) persoonsgerichte psychotherapie, een vorm van individuele gesprekstherapie die vooral furore maakte in de tweede helft van de vorige eeuw. Mijn inspiratoren zijn o.a. Erich Fromm, Carl Rogers en Martin van Kalmthout. Wat persoonsgerichte psychotherapie uniek maakt, is niet zozeer dat een mens in zijn persoonlijke ontwikkeling alleen maar verder kan komen door uit te gaan van zijn eigen motivatie en eigen mogelijkheden, al wordt aan deze vanzelfsprekendheid in de praktijk vaak voorbij gegaan, maar dat volgens de persoonsgerichte psychotherapie persoonlijke groei eveneens alleen kan plaatsvinden op basis van zelf verworven inzichten. De cliënt start, bouwt en verfijnt zelf zijn eigen veranderingsverhaal.


Humanisme & het lopend buffet

Deze overtuiging betekent niet dat er geen hulp te bieden valt, integendeel, de bedoeling van de persoonsgerichte psychotherapie is juist het bieden van inspiratie en begeleiding in de ontwikkeling van dit verhaal, maar het betekent wel dat elke mate van opdringen niet alleen de effectiviteit van de therapie vermindert, maar ook ethisch ongewenst is, want persoonsgerichte therapie is gebaseerd op een humanistische ethiek: "het individu is een subject en niet een object dat ontleed, beoordeeld en gemanipuleerd mag worden" (perfect verwoord op Wikipedia). Dit betekent dat de therapeut empathisch en in vragende vorm indrukken, onduidelijkheden, inzichten in psychologische processen en suggesties voor verklaringen en oplossingen aanreikt, als ware het een lopend buffet (Carl Rogers): het is aan de cliënt om te kijken of hij over het aangereikte wil nadenken en of hij het in zijn betoog, zijn veranderingsverhaal, wil inpassen.


​Twee verhalen

Empathie of niet, uiteraard vormt zich bij de therapeut ook een eigen verhaal over de cliënt. De therapeut gaat, in het geval dat zijn - niet uitgesproken - verhaal over de cliënt in de loop van de therapie zodanig gaat afwijken van het verhaal van de cliënt zelf dat er bij de therapeut een ongemakkelijk gevoel ontstaat, zijn verhaal dus niet opdringen, maar hij gaat evenmin het ervaren verschil onbenoemd laten, niet met de bedoeling om de cliënt in een discussie te trekken, maar om zowel voor hemzelf als de cliënt oprechtheid te bewaren en duidelijkheid te verschaffen, om zo trachten te voorkomen dat de therapeut via een (onbewust) geforceerd en dus manipulatief vragen stellen de cliënt alsnog richting de zienswijze van de therapeut probeert te sturen. Natuurlijk mag de cliënt zienswijzen overnemen, maar de cliënt dient de therapeut uitdrukkelijk zelf tot het geven van diens zienswijze uit te nodigen. De therapeut dient hierbij zorgvuldig te waken voor het ontstaan van eenzijdige afhankelijkheid (van de cliënt ten aanzien van de therapeut, maar het omgekeerde is eveneens mogelijk: de therapeut heeft zijn cliënt(en) nodig als publiek voor het aanhoren van zijn wijsheden... kortom: valkuilen genoeg!).


Wederzijds openstellen & luisteren

Voor mij gaat het in het menselijk samen leven, en dus ook in de therapie, en dus in elke therapeutische sessie primair om een wederzijds openstellen. Dit openstellen spreekt nooit vanzelf, wordt regelmatig bedreigd en de mate ervan moet dus altijd weer opnieuw beoordeeld worden, in het geval van therapie bij cliënt én therapeut. Openstellen betekent per definitie een voortdurend hernieuwd (leren) luisteren naar de Ander; luisteren in de zin van het tonen van belangenloze belangstelling voor de ander, en het serieus in overweging nemen van hetgeen de ander te berde brengt. Op het moment van luisteren zelf moet het hier bedoelde luisteren dus belangenloos plaatsvinden, maar in therapeutische en zelfs existentiële zin is dit luisteren van nauwelijks te onderschatten belang: wil men liefde/erkenning/respect/waardering ontvangen, en deze werkelijk als zodanig kunnen waarderen en dus ervaren, dan kan dit alleen maar in wederzijdsheid en gelijkwaardigheid.


Dit betekent dat ook de clïent, in zijn eigen belang, zal moeten (leren) luisteren in de hierboven beschreven betekenis. Uiteraard gaat het in therapie in de eerste plaats om de cliënt, om zijn persoonlijke ontwikkeling, om de oplossing van zijn problemen, om zijn veranderingsverhaal, maar om daar succesvol in te kunnen zijn is dus ook zijn belangstelling voor elke ander, en dus ook voor de persoon van de therapeut vereist. Ook de therapeut zal dus af en toe zijn persoonlijke ervaringen in het leven moeten delen met de cliënt. En dat betekent weer dat ook de therapeut zich kwetsbaar zal moeten opstellen.


Vriendschappelijkheid & kritiek

In de persoonsgerichte psychotherapie is de relatie tussen cliënt en therapeut er dus een van gelijkwaardigheid en wederzijdsheid, en deze relatie zal dus als het goed is vriendschappelijk worden, zij het dat die vriendschappelijkheid in principe is ingekaderd in de tijdsduur en context van de therapeutische setting. Vriendschappelijkheid en openstaan voor elkaar betekent echter niet dat kritiek op elkaars gedrag niet mag bestaan, integendeel, want de (vriendschappelijkheid met de) ander volwaardig erkennen betekent ook de ander accepteren als persoon die jou mag corrigeren. Bovendien zou het elkaar niet mogen bekritiseren als wel duidelijk die behoefte bestaat, betekenen dat het contact niet meer integer is, en dus moet men een weg zien te vinden om de kritiek de effectiviteit van de therapie niet te laten ondermijnen. Dit kan door de kritiek op zodanige wijze vorm te geven dat niet de persoon die het bektritiseerde gedrag vertoont, wordt aangevallen, en ook niet het betreffende gedrag zelf, maar steeds het effect van het bekritiseerde bedrag op de ander wordt bevraagd en centraal wordt gesteld.


Videobellen

Persoonsgerichte psychotherapie zal dus vaak van langere duur zijn. Ook de sessies zelf zullen tot anderhalf uur kunnen duren. Fysieke afspraken hebben in principe mijn voorkeur, maar als die praktisch moeilijk realiseerbaar zijn (zoals tijdens de huidige COVID-19 crisis) dan kan videobellen een goed alternatief zijn. Hoewel de totale ervaring van het contact op deze wijze op het eerste gezicht minder compleet lijkt, geeft videobellen gezien de onderlinge positionering van camera en scherm, ook een extra dimensie aan het contact, namelijk de mogelijkheid om de ander in de ogen te kunnen/durven kijken zonder dat het ongemakkelijk voelt (want de eventueel tegelijkertijd ook op jou gerichte blik van de ander is in dit geval slechts vanuit de eigen ooghoeken te zien).


Momenteel bied ik dus de mogelijkheid tot persoonsgerichte psychotherapie via videobellen. Hiervoor prefereer ik open source toepassingen, maar ik heb helaas nog geen bevredigend alternatief voor het meer commerciële Skype gevonden (want Skype is encrypted, betrouwbaar van kwaliteit en breed toegankelijk (en ik garandeer bij deze de vertrouwelijkheid van de complete inhoud van de sessies)).


​Achtergrond & (nul)tarief

Ik ben 52, van opleiding organisatiepsycholoog en heb een ruime bagage van (zeer gevarieerde) levens- en werkervaring, persoonlijke en maatschappelijke moeilijkheden, intellectuele beschouwing, brede en diepgaande nieuwsgierigheid en vriendschappelijke zorg. Sinds enkele jaren ben ik, geheel onafhankelijk van enige institutie, bezig om mijn inzichten op psychologisch, onderwijskundig en politiek-filosofisch gebied in een wetenschappelijk werk vast te leggen. Ik acht mijzelf nu van zodanige waarde dat ik mij niet alleen klaar, maar ook geroepen voel om individuele psychotherapie te gaan geven. Daarnaast wil ik ook groepstherapie en workshops gaan geven. Mijn onafhankelijkheid en mijn ongebruikelijke weg naar mijn hoedanigheid als psychotherapeut zie ik als therapeutische meerwaarde, maar ik ben dus géén geregistreerd psychotherapeut, en therapie door mij wordt dus niet vergoed door de zorgverzekering. Om te zorgen dat juist de mensen die extra lijden vanwege de GGZ-wachtlijsten en voor wie private behandelaars niet betaalbaar zijn, toch geholpen kunnen worden, reken ik daarom voorlopig een tarief van 0 euro per 45 minuten (minimale lengte).

Nog wat betreft de frequentie: persoonsgerichte psychotherapie behoeft veel reflectie, dus sessies in een hogere frequentie dan eens per drie weken zijn vanuit therapeutisch oogpunt niet wenselijk.

 

contact: Thijs Bollen via mail
 
 
Naar mijn weten gebruik ik geen cookies, maar dit is de wettelijke verplichte cookiemelding. OK